Sayt hazırlatarkən veb studiyadan nəyi tələb etməli: müqavilə və girişlər

Sayt hazırlatmaq sifarişçi üçün çox vaxt etibar məsələsinə çevrilir: iş bitəndən sonra domen kimin adınadır, admin parolu kimdədir, studiya ilə yollar ayrılanda sayt nə olacaq? Bu sualların cavabı müqavilədə və təhvil siyahısında əvvəlcədən yazılmalıdır. Aşağıda veb studiyadan tələb etməli olduğunuz əsas bəndləri sıralamışıq.

Qeyd: bu yazı ümumi praktik tövsiyədir, hüquqi məsləhət deyil. Müqaviləni imzalamazdan əvvəl hüquqşünasla məsləhətləşin.

Domen sizin adınıza olmalıdır

Ən vacib qayda: domen sifarişçinin, yəni şirkətin və ya sizin adınıza qeydiyyatdan keçməlidir, studiyanın və ya ayrı bir işçinin adına yox. Domen saytın ünvanı, e-poçtun və brendin əsasıdır. Studiya ilə mübahisə yaranarsa və domen onların adınadırsa, saytı başqa yerə köçürmək çətinləşir. Bu mövzunu şirkət domeni kimin adına qeyd olunmalıdır yazısında ətraflı izah etmişik.

Ən sadə yol domeni özünüz almaqdır: domen axtarışında adı yoxlayıb öz hesabınızda qeydiyyatdan keçirin, studiyaya isə yalnız lazım olan texniki girişi verin.

Hostinq və girişlər: kimdə nə olmalıdır

Hostinq hesabı da sizin adınıza açılsa, ödənişləri özünüz idarə edirsiniz və heç kimdən asılı qalmırsınız. Studiya üçün ayrıca istifadəçi və ya müvəqqəti giriş yaratmaq olar. Agentliklərin müştəri hostinqini necə idarə etdiyini veb agentlik üçün müştəri hostinqi yazısında görə bilərsiniz.

Təhvil zamanı bu girişlər sizə yazılı şəkildə verilməlidir:

• domen qeydiyyatçısının müştəri paneli;
• hostinq paneli və cPanel;
• saytın admin paneli (məsələn, WordPress-də administrator rolu);
• verilənlər bazası və FTP/SFTP məlumatları;
• domen adına e-poçt qutuları;
• Google Search Console, Google Analytics, Google Biznes Profili (sahib kimi sizin Google hesabınız).

Girişləri aldıqdan sonra parolları dəyişin və studiyanın girişini yalnız dəstək müddətinə saxlayın.

Mənbə kodu və lisenziyalar

Müqavilədə saytın mənbə kodu, dizayn faylları və məzmun üzərində hüquqların sizə keçdiyi açıq yazılmalıdır. Studiya öz qapalı sistemində sayt qurursa, əməkdaşlıq bitəndə nə əldə edəcəyinizi soruşun: kodun nüsxəsi, verilənlər bazasının ixracı, yoxsa heç nə.

Pullu mövzu, plagin, şrift və foto istifadə olunursa, lisenziyaların kimin adına alındığını və yeniləmə müddətini yazdırın. Lisenziya studiyanın adınadırsa, əməkdaşlıq bitəndə yeniləmələr dayana bilər. Saytda istifadə olunan foto və mətnlərin müəllif hüququ baxımından problem yaratmadığını da studiyadan yazılı təsdiq kimi istəyin.

Texniki tapşırıq: nə istədiyinizi yazılı edin

Şifahi razılaşma ən çox mübahisə yaradan hissədir. Texniki tapşırıqda ən azı bunlar olsun:

1. səhifələrin siyahısı və hər birinin məqsədi;
2. funksiyalar: forma, onlayn ödəniş, çoxdillilik, axtarış, admin bölmələri;
3. dizayn tələbləri, nümunə saytlar, brend rəngləri və loqo;
4. mətn və fotoları kimin hazırlayacağı;
5. SEO tələbləri: hər səhifə üçün başlıq və təsvir, səliqəli URL-lər, səhifələr arası daxili linkləmə;
6. telefon və planşetdə görünüş, sürət gözləntisi.

Tapşırığı studiya ilə birlikdə müzakirə edin və hər iki tərəfin imzası ilə müqaviləyə əlavə kimi bağlayın. Sonradan istənən hər yeni funksiya ayrıca qiymətləndirilir, ona görə ilk mərhələdə nə istədiyinizi mümkün qədər tam yazın. Hansı səhifələrin vacib olduğunu bilmirsinizsə, kiçik biznes saytında olmalı 9 səhifə siyahısını əsas götürün.

Mərhələli ödəniş və müddətlər

Bütün məbləği əvvəlcədən ödəmək sifarişçi üçün, işi tam bitirib sonra pul gözləmək isə studiya üçün risklidir. Ödənişi işin mərhələlərinə bağlamaq hər iki tərəfi qoruyur, məsələn:

• avans: müqavilə imzalananda;
• ikinci hissə: dizayn maketi təsdiq olunanda;
• son hissə: sayt təhvil yoxlamasından keçib yayımlananda.

Hər mərhələnin müddətini və gecikmə halında nə baş verəcəyini yazın. Ödənişləri fakturaya əsasən edin ki, hər mərhələnin sənədi qalsın. Düzəliş mərhələlərinin sayını da əvvəlcədən razılaşdırın, yoxsa "bir az da dəyişək" sonsuz dövrəyə çevrilə bilər.

Təhvil yoxlama siyahısı

Saytı qəbul etməzdən əvvəl özünüz yoxlayın:

• bütün səhifələr açılır, sınıq link və boş bölmə yoxdur;
• formalar və WhatsApp düyməsi işləyir, müraciətlər düzgün ünvana gəlir;
• sayt https ilə açılır, SSL sertifikatı aktivdir;
• telefonda görünüş və sürət qənaətbəxşdir;
• nümunə mətnlər və test məhsulları silinib;
• sayt axtarış sistemlərindən gizlədilməyib (WordPress-də "Discourage search engines from indexing this site" seçimi söndürülüb);
• domen və hostinq hesablarında sizin e-poçtunuz göstərilib, yeniləmə xatırlatmaları sizə gəlir;
• bütün girişlər sizə verilib və işləyir.

Domenin hostinqə necə bağlandığını və yayımdan sonrakı ilk addımları domen aldıqdan sonra saytı yayımlamağın 7 addımı yazısında izah etmişik.

Dəstək müddəti

Təhvildən sonrakı ilk həftələrdə xətalar üzə çıxır. Müqavilədə pulsuz dəstək müddətini, hansı işlərin buraya daxil olduğunu və sonrakı dəstəyin necə ödənəcəyini yazın. Təhlükəsizlik yeniləmələrini və plagin yeniləmələrini kimin edəcəyi də ayrıca bənd olmalıdır.

Dəstək müddətində cavab vaxtını da razılaşdırın: sayt açılmayanda studiya nə qədər müddətə reaksiya verəcək, adi düzəlişlər neçə iş gününə ediləcək. Bu bəndlər olmadan "dəstək" sözü praktikada heç nəyə zəmanət vermir.

Tez-tez verilən suallar

Studiya domeni öz adına qeyd edibsə, nə etməli?

Studiyadan domenin sahibliyini sizə keçirməsini yazılı xahiş edin. Uzantıdan asılı olaraq bu, sahib məlumatlarının dəyişdirilməsi və ya transfer kodu ilə edilir.

Mənbə kodunu tələb etmək normaldırmı?

Bəli. Sifarişlə hazırlanan sayt üçün kodun və verilənlər bazasının nüsxəsini tələb etmək adi praktikadır, sadəcə müqavilədə əvvəlcədən yazılmalıdır.

Hostinqi studiya özü alsa, nə problem var?

Ödəniş gecikəndə və ya studiya fəaliyyətini dayandıranda sayt bağlana bilər. Hostinq sizin adınıza olsa, nəzarət sizdə qalır.

Sayt hazır olandan sonra studiyanı dəyişmək olarmı?

Olar, əgər domen, hostinq və bütün girişlər sizdədirsə. Yeni studiyaya lazım olan girişi verirsiniz, köhnəsinin girişlərini bağlayırsınız və sayt işini dayandırmadan davam edir.

Əməkdaşlığa başlamazdan əvvəl domeni öz adınıza qeydiyyatdan keçirin və hostinq hesabını da özünüz açın: Hostinq.az-da quraşdırma haqqı yoxdur, studiyaya isə yalnız lazım olan girişi verirsiniz.