Sayt sifarişi: veb sayt sifariş etməzdən əvvəl soruşmalı olduğunuz 12 sual

Sayt sifarişi verməzdən əvvəl düzgün suallar vermək sonradan yaranacaq mübahisələrin çoxunun qarşısını alır. Studiyanın təklifində qiymət və müddət adətən aydın yazılır, amma domenin kimin adına qeyd olunacağı, mənbə kodunun sizə verilib-verilməyəcəyi və təhvildən sonra kimin cavabdeh olacağı çox vaxt açıq qalır. Aşağıdakı 12 sual veb sayt sifarişi zamanı bu boşluqları bağlamaq üçündür. Sonda studiyaya göndərə biləcəyiniz qısa brif şablonu da var.

Domen, hostinq və girişlər

İlk üç sual saytın kimə məxsus olduğunu müəyyən edir. Bu suallara aydın cavab almadan digər detalların mənası azalır.

1. Domen və hostinq kimin adına qeyd olunacaq?

Domen sizin və ya şirkətinizin adına qeydiyyatda olmalı, hesabın e-poçt ünvanı da sizə aid olmalıdır. Studiya domeni öz adına alırsa, gələcəkdə icraçını dəyişəndə domeni geri almaq çətinləşə bilər. Bu mövzunu şirkət domeninin kimin adına qeyd olunmalı olduğu barədə yazıda ətraflı izah etmişik. Domen və hostinq xərci saytın ümumi büdcəsində kiçik paydır (məsələn, .az domen ildə 49 ₼-dır), ona görə bu işi studiyaya həvalə edib nəzarəti itirməyə dəyməz.

2. Saytın idarə panelinə tam giriş veriləcəkmi?

Mətn, şəkil və qiymətləri özünüz dəyişə bilmək üçün saytın idarə panelinə administrator girişi lazımdır. Soruşun: sizə tam hüquqlu hesab verilir, yoxsa məhdud redaktor hesabı? Hostinq panelinə (məsələn, cPanel) giriş də sizdə olmalıdır. Sayt studiyanın öz serverində saxlanırsa və giriş verilmirsə, hər kiçik dəyişiklik üçün onlardan asılı qalacaqsınız.

3. Mənbə kodu və verilənlər bazası kimə məxsus olacaq?

Xüsusi kodla yazılan saytda təhvil zamanı bütün faylların və verilənlər bazasının tam nüsxəsinin veriləcəyini dəqiqləşdirin. Bəzi studiyalar saytı öz qapalı platformasında qurur: belə halda saytı başqa yerə aparmaq ümumiyyətlə mümkün olmaya bilər.

Dizayn, telefon görünüşü və SEO

Növbəti üç sual saytın necə görünəcəyini və axtarışda necə tapılacağını müəyyən edir. Burada ümumi vədlərlə kifayətlənməyin, konkret nümunə istəyin.

4. Dizayn unikal olacaq, yoxsa hazır şablon?

Hazır şablon pis seçim deyil: daha ucuz və daha sürətlidir. Sadəcə qiymət də buna uyğun olmalıdır. Unikal dizayn vəd edilirsə, neçə variant təklif olunacağını və dizayn faylının sizə veriləcəyini soruşun. Pullu şablon istifadə olunursa, onun lisenziyasının kimin adına alındığını və yenilənmələrin necə ediləcəyini öyrənin. Studiyanın əvvəlki işlərindən nümunə istəyin və həmin saytları telefonda açıb özünüz baxın.

5. Sayt telefonda necə görünəcək?

Bütün səhifələr telefon və planşet ekranına uyğunlaşdırılmalıdır. Təsdiqdən əvvəl yalnız kompüter görünüşünü deyil, telefon görünüşünün dizaynını da görmək istəyin. Testin hansı cihazlarda və brauzerlərdə aparılacağını da soruşmaq yerinə düşər. Formalar, menyu və telefon nömrəsinə toxunanda zəngin açılması kimi xırdalıqlar məhz telefonda yoxlanmalıdır.

6. SEO əsasları qiymətə daxildirmi?

Hər səhifə üçün ayrıca başlıq və təsvir, oxunaqlı ünvanlar, sitemap.xml faylı, şəkillərdə alternativ mətn, SSL və sürətli açılma ayrıca xidmət deyil, düzgün hazırlanmış saytın standart hissəsidir. Açar söz araşdırması və uzunmüddətli SEO işi isə başqa xidmətdir. Təklifdə hansının daxil olduğunu yazılı soruşun.

Məzmun, düzəlişlər, müddət və ödəniş

Sayt hazırlanması zamanı mübahisələrin çoxu məhz bu mövzular ətrafında yaranır: kim nəyi vaxtında vermədi, neçə dəfə düzəliş edildi, ödəniş nə vaxt edilməli idi.

7. Mətnləri və şəkilləri kim hazırlayacaq?

Çox təklifdə məzmun sifarişçidən gözlənilir. Studiya mətn yazırsa, neçə səhifə və hansı dillər üçün yazacağını dəqiqləşdirin. Şəkillərə görə də soruşun: foto çəkilişi daxildirmi, istifadə olunan fotoların lisenziyası varmı.

8. Neçə düzəliş dövrəsi qiymətə daxildir?

"Limitsiz düzəliş" vədi əslində qeyri-müəyyənlikdir və sonradan mübahisəyə səbəb olur. Prototip, dizayn və hazır sayt mərhələlərində neçə düzəliş dövrəsinin daxil olduğunu və əlavə düzəlişin necə qiymətləndirildiyini öyrənin.

9. Müddət nə qədərdir və ödəniş necə bölünür?

Ümumi müddətlə yanaşı hər mərhələnin tarixini istəyin. Ödənişi mərhələlərə bölmək hər iki tərəf üçün ədalətlidir: məsələn, avans, dizayn təsdiqindən sonra ikinci hissə, təhvildə son hissə. Gecikmə sizin tərəfdən olarsa (məsələn, mətnlər vaxtında verilməsə), müddətin necə dəyişəcəyini də razılaşdırın. Hansı mərhələlərin olduğunu bilmək üçün saytın necə yığıldığı barədə yazımıza baxın.

Təhvildən sonra: dəstək, ehtiyat nüsxə və köçürmə

Sayt yayımlananda onun həyatı yenicə başlayır. Son üç sual saytın uzunmüddətli təhlükəsizliyini və studiyadan asılı olmamağınızı təmin edir.

10. Təhvildən sonra dəstək nəyi əhatə edir?

Pulsuz dəstək dövrünün olub-olmadığını və nə qədər davam etdiyini soruşun. Adətən aşkar olunan xətaların düzəldilməsi daxil olur, yeni funksiya isə yox. CMS və plaginlərin yenilənməsini kimin edəcəyini, ödənişli dəstəyin qiymətini və müraciətə cavab müddətini də öyrənin.

11. Ehtiyat nüsxəni kim alır və harada saxlanır?

Hostinqdə avtomatik ehtiyat nüsxənin olub-olmadığını yoxlayın: məsələn, Hostinq.az paketlərində hər gecə ehtiyat nüsxə alınır. Hostinq paketinə başqa nələrin daxil olduğunu hostinq xidmətinin tərkibi yazısında açmışıq. Studiyadan da soruşun: təhvil zamanı saytın tam arxivini sizə verəcəklərmi və problem olanda bərpanı kim edəcək.

12. Sayt gələcəkdə başqa hostinqə köçürülə bilərmi?

WordPress və ya PHP ilə MySQL kimi geniş yayılmış texnologiyalarla qurulmuş sayt istənilən uyğun hostinqə köçürülə bilər. Qapalı platformada qurulmuş saytda isə bu çox vaxt mümkün olmur. Saytı Hostinq.az-a köçürmək istəsəniz, sayt köçürmə xidməti pulsuzdur: köçürməni Hostinq.az komandası edir.

Cavablarda hansı əlamətlər narahatlıq yaratmalıdır

Sualları verdikdən sonra cavabların özünə də diqqət edin. Aşağıdakı hallarda ehtiyatlı olmaq lazımdır:

• domenin kimin adına qeyd olunacağı açıq deyilmir;
• studiya idarə panelinə və ya kodun nüsxəsinə giriş verməkdən imtina edir;
• təklifdə yalnız ümumi məbləğ var, nəyin daxil olduğu yazılmayıb;
• bütün məbləğ iş başlamamış tələb olunur;
• Google-da birinci yer zəmanəti verilir, halbuki bunu heç kim zəmanət edə bilməz.

Cavabları aldıqdan sonra razılaşmanı yazılı şəklə salın. Müqavilədə hansı bəndlərin mütləq olmalı olduğunu sayt hazırlatarkən veb studiyadan nəyi tələb etməli yazısında ayrıca açmışıq.

Sayt sifarişi üçün qısa brif şablonu

Veb saytların sifarişi prosesində ən çox vaxt ilk danışıqlara, tələbləri izah etməyə gedir. Eyni brifi bir neçə studiyaya göndərsəniz, təklifləri müqayisə etmək asanlaşar. Brifdə bu bəndlər olsun:

• Şirkət və fəaliyyət: iki-üç cümlə ilə kim olduğunuz və nə ilə məşğul olduğunuz.
• Saytın məqsədi: müraciət toplamaq, satış, məlumat vermək, rezervasiya.
• Hədəf auditoriya: müştəriləriniz kimdir, saytı əsasən hansı cihazdan açırlar.
• Səhifələr və funksiyalar: səhifələrin siyahısı, formalar, kataloq, onlayn ödəniş.
• Dillər: sayt hansı dillərdə olacaq.
• Nümunələr: bəyəndiyiniz saytlar və nəyi bəyəndiyiniz.
• Brend materialları: loqo, rənglər, şriftlər.
• Məzmun: nə hazırdır, nəyi studiyadan gözləyirsiniz.
• Domen və hostinq: artıq varmı, kimin adınadır.
• Büdcə və tarix: təxmini büdcə və saytın açılmalı olduğu tarix.
• Əlaqə şəxsi: təsdiqləri kim verəcək.

Tez-tez verilən suallar

Sayt sifarişi üçün neçə studiyadan təklif almaq lazımdır?

Ən azı iki-üç təklif almaq məsləhətdir. Hamısına eyni brifi göndərin ki, qiymətləri və daxil olan işləri yan-yana müqayisə edə biləsiniz.

Domeni özüm almalıyam, yoxsa studiya alsın?

Ən etibarlı yol domeni özünüzün almağınızdır. Belə olduqda domen hesabı və yenilənmə sizin nəzarətinizdə qalır. Saytı qoşmaq lazım olanda DNS ayarlarını ya özünüz dəyişirsiniz, ya da studiyaya müvəqqəti giriş verirsiniz.

Hazır şablonla sayt sifariş etmək pisdirmi?

Xeyr. Kiçik biznes və vizit kart saytı üçün keyfiyyətli şablon tamamilə kifayət edə bilər. Vacib olan şablonun telefonda düzgün işləməsi, sürətli açılması və qiymətin şablon işinə uyğun olmasıdır.

Veb sayt sifarişi zamanı hostinqi nə vaxt almaq lazımdır?

Studiya test üçün öz mühitindən istifadə edə bilər, amma yayımdan əvvəl hostinq sizin adınıza alınmalıdır. Sadə sayt üçün Ultra Ekonomik paketi kifayətdir, WordPress və onlayn mağaza üçün isə Ekonomik X1 və yuxarı paketlər lazımdır.

Sifarişə başlamazdan əvvəl ünvanınızı domen axtarışında yoxlayıb öz adınıza qeyd etdirin, sonra layihəyə uyğun hostinq paketini seçin. Bu iki addım sizdə olanda studiya ilə danışıq daha rahat keçəcək.