1C, CRM və ofis proqramları üçün server: VPS-də necə qurulur, nə qədər resurs lazımdı...

1C server, CRM və digər ofis proqramları üçün ofisdə ayrıca kompüter saxlamaq əvəzinə icarəyə VPS götürmək kiçik və orta şirkət üçün çox vaxt daha sadə yoldur. Belə serverə əməkdaşlar həm ofisdən, həm də evdən eyni proqramla qoşulur, avadanlıq isə data mərkəzində işləyir. Bu yazıda ofis serveri ilə VPS-i müqayisə edir, 1C-nin serverdə işləmə yollarını, resurs seçimini, təhlükəsizlik və ehtiyat nüsxə qaydalarını izah edirik.

Ofisdə server, yoxsa icarəyə VPS

Ofisdə server saxlamağın üstünlüyü məlumatın fiziki olaraq yanınızda olmasıdır. Amma bu yanaşmanın gözə görünməyən xərcləri də var:

• avadanlıq bir dəfəyə alınır və bir neçə ildən sonra yenilənməlidir;
• elektrik kəsiləndə və ya disk sıradan çıxanda bütün ofisin işi dayanır;
• evdən və ya filialdan qoşulmaq üçün ofisin internet kanalı və statik IP ünvanı lazımdır, ofisdə internet kəsiləndə uzaqdakı əməkdaşlar da işləyə bilmir;
• serverə baxacaq, yeniləmələri və ehtiyat nüsxəni izləyəcək adam lazımdır.

İcarəyə götürülən VPS-də avadanlıq, enerji təchizatı və şəbəkə data mərkəzinin məsuliyyətindədir. Siz aylıq ödəyirsiniz, əməkdaşlar isə istənilən yerdən qoşulur. Zəif tərəfi də var: ofisdə internet olmayanda serverə çıxış da olmur, buna görə ofis üçün ehtiyat internet xətti faydalıdır. Server növlərinin ümumi müqayisəsini server icarəsi: VPS, dedicated, yoxsa cloud yazısında oxuya bilərsiniz.

1C serverdə necə işlədilir: üç əsas yol

1C-ni uzaqdan işlətməyin bir neçə üsulu var və resurs ehtiyacı seçdiyiniz üsuldan çox asılıdır.

1. Terminal server (uzaq masaüstü). 1C proqramı serverdə quraşdırılır, əməkdaşlar isə uzaq masaüstü (RDP) ilə qoşulub onu serverdəki pəncərədə işlədir. Bu, çox istifadə olunan və qurulması nisbətən sadə üsuldur, amma hər istifadəçinin sessiyası serverin RAM-ını və prosessorunu ayrıca işlədir.
2. Veb-klient. 1C bazası veb server vasitəsilə dərc olunur və istifadəçilər brauzerdən işləyir. Kompüterə əlavə proqram quraşdırmaq lazım olmur, amma veb serverin düzgün qurulması tələb olunur.
3. Klient-server rejimi. 1C serveri və verilənlər bazası (məsələn, PostgreSQL və ya MS SQL) serverdə işləyir, istifadəçilər nazik klientlə qoşulur. Çox istifadəçili və böyük bazalar üçün bu rejim daha dayanıqlıdır.

Fayl rejimində işləyən bazanı internet üzərindən paylaşılan qovluq kimi açmaq tövsiyə olunmur: belə iş adətən yavaş olur və bağlantı qırılanda bazaya zərər dəyə bilər. 1C lisenziyalarını isə ayrıca, proqramın rəsmi tərəfdaşından almaq lazımdır, onlar server paketinə daxil deyil.

Windows yoxsa Linux

Əməliyyat sistemi seçimi işlədəcəyiniz proqramdan asılıdır:

• Windows Server masaüstü proqramlarını terminal server kimi işlətmək üçün adətən zəruridir. Çox istifadəçili uzaq masaüstü üçün Windows lisenziyasından əlavə istifadəçi giriş lisenziyaları (RDS CAL) tələb olunur. VPS-də Windows imkanını və lisenziya şərtlərini sifarişdən əvvəl dəstək komandası ilə dəqiqləşdirin.
• Linux veb əsaslı CRM, sənəd dövriyyəsi sistemləri, verilənlər bazaları, VPN və avtomatlaşdırma alətləri üçün geniş istifadə olunur. Əksər Linux distributivləri pulsuzdur və eyni resursla adətən daha yüngül işləyir. 1C-nin server hissəsinin Linux versiyası da var.

Qərar verməkdə çətinlik çəkirsinizsə, server üçün Linux yoxsa Windows seçimi haqqında yazı ümumi meyarları sadalayır. Bəzi şirkətlər iki ayrı VPS işlədir: biri Windows-da 1C üçün, digəri Linux-da CRM və digər xidmətlər üçün. Belə olanda birində problem yaransa, digəri işləməyə davam edir.

Nə qədər resurs lazımdır

Dəqiq rəqəm proqramın versiyasından, bazanın həcmindən və eyni anda işləyən istifadəçilərin sayından asılıdır, buna görə universal formul yoxdur. Resurs planlayanda bu amillərə baxın:

• Eyni anda işləyən istifadəçilər. Ümumi işçi sayı yox, eyni vaxtda qoşulanların sayı həlledicidir.
• İş üsulu. Terminal server hər istifadəçi üçün ayrıca sessiya açdığı üçün veb-klientdən və ya brauzerdə işləyən CRM-dən daha çox RAM istəyir.
• Bazanın həcmi və artımı. Diskdə əməliyyat sistemi, proqramlar, bazalar və serverdəki ehtiyat nüsxələr üçün yer qalmalıdır.
• Eyni serverdə başqa nə işləyir. 1C, CRM və digər xidmətləri bir serverə yığanda onların ehtiyacı toplanır.

Hostinq.az-da VPS-lər KVM virtualizasiyası və NVMe disklə işləyir, tam root icazəsi verilir və trafik limitsizdir. Aşağıdakı cədvəl sərt norma deyil, başlanğıc nöqtəsidir. Qiymətlər aylıqdır, fakturada üzərinə 4% vergi əlavə olunur.

Ən düzgün yanaşma ağlabatan paketlə başlamaq, ilk həftələrdə prosessor, RAM və disk yükünü izləmək və yalnız bundan sonra qərar verməkdir. Hər paketin hansı tapşırığa bəs etdiyi VPS qiymətləri və paket seçimi yazısında ətraflı göstərilib.

Lokasiya: niyə Bakı

Terminal server və 1C kimi interaktiv işlərdə hər hərəkət serverə gedib qayıdır, buna görə gecikmə istifadəçi tərəfindən hiss olunur. Əməkdaşlarınız Azərbaycandadırsa, Bakı lokasiyalı VPS adətən daha cəld cavab verir. Hostinq.az-da VPS sifariş edərkən Bakı və ya Almaniya lokasiyasını seçə bilərsiniz.

Bakıdakı VPS-in IP ünvanı da Azərbaycana aiddir. Bu, xaricdə olan mühasib və ya rəhbər üçün e-taxes.gov.az kimi yalnız yerli IP-dən açılan dövlət saytlarına server üzərindən çıxış imkanı yaradır. İki lokasiyanın fərqləri Bakıda VPS, yoxsa Avropada yazısında ayrıca müqayisə olunub.

Təhlükəsizlik və ehtiyat nüsxə

Mühasibat və müştəri bazası şirkətin ən həssas məlumatıdır. Server internetdə olduğu üçün qorunma qaydaları ilk gündən qurulmalıdır:

• Uzaq masaüstü portunu internetə açıq qoymayın. Əməkdaşlar əvvəlcə VPN-ə, sonra serverə qoşulsun. Bunun üçün WireGuard ilə öz VPN serverinizi qurmaq sadə həlldir.
• Hər əməkdaşa ayrıca hesab verin. Ortaq istifadəçi adı kimin nə etdiyini izləməyi çətinləşdirir. İşdən çıxan əməkdaşın girişini dərhal bağlayın.
• Güclü və təkrarlanmayan parollar işlədin, mümkün olan yerdə iki faktorlu təsdiqi aktivləşdirin.
• Firewall-da yalnız lazım olan portları açın və əməliyyat sistemi ilə proqramların yeniləmələrini gecikdirməyin.

Ehtiyat nüsxə ayrıca plan tələb edir. VPS-də tam root icazəniz olduğu üçün nüsxə strategiyasını da adətən özünüz qurursunuz:

• 1C və CRM bazalarının nüsxəsini hər gün avtomatik alın;
• nüsxələrin bir hissəsini serverdən kənarda, başqa yerdə saxlayın;
• vaxtaşırı nüsxədən bərpanı sınaqdan keçirin, çünki bərpa olunmayan nüsxə heç bir fayda vermir;
• böyük dəyişikliklərdən, məsələn 1C yeniləməsindən əvvəl əlavə nüsxə alın.

Snapshot ilə fayl səviyyəsində nüsxənin fərqini VPS backup strategiyası yazısında oxuya bilərsiniz.

VPS-də quruluş addım-addım

1. İşlədəcəyiniz proqramların, istifadəçi sayının və bazaların siyahısını tutun.
2. Əməliyyat sistemini və lokasiyanı seçin: 1C terminal server üçün adətən Windows, veb CRM üçün Linux, Azərbaycandakı ofis üçün Bakı.
3. Uyğun VPS paketini sifariş edin. VPS üçün quraşdırma haqqı yoxdur.
4. Proqramlardan əvvəl təhlükəsizliyi qurun: VPN, firewall, ayrıca istifadəçi hesabları.
5. Proqramları quraşdırın və bazaları köçürün. Köçürmədən əvvəl köhnə serverdə son nüsxəni alın.
6. Bir neçə əməkdaşla sınaq işi aparın, sürəti və çap funksiyasını yoxlayın.
7. Avtomatik ehtiyat nüsxəni qurun və ilk bərpanı sınayın.
8. İlk ayda yükü izləyin, lazım gələrsə daha böyük paketə keçidi planlaşdırın.

Tez-tez verilən suallar

1C server üçün hansı VPS paketi kifayətdir?

Bu, istifadəçi sayından və iş üsulundan asılıdır. Windows-da terminal server ilə bir neçə istifadəçi üçün adətən VPS Standart (4 vCPU, 8 GB RAM) rahat başlanğıcdır, istifadəçi sayı və baza böyüdükcə Business və ya daha böyük paket lazım olur. İlk həftələrdə yükü izləyib qərarı dəqiqləşdirin.

CRM üçün server ilə 1C-ni eyni VPS-də saxlamaq olarmı?

Olar, amma resursları birlikdə hesablamalısınız. Əgər 1C Windows-da, CRM isə Linux-da işləyirsə, iki ayrı VPS daha səliqəli həll olur.

Terminal server üçün Windows lisenziyası VPS-ə daxildirmi?

Windows imkanını və lisenziya şərtlərini sifarişdən əvvəl dəstək komandası ilə dəqiqləşdirin. Çox istifadəçili uzaq masaüstü üçün əlavə istifadəçi lisenziyaları lazımdır, 1C lisenziyaları isə ayrıca alınır.

Ofis proqramları üçün server xaricdə olsa, problem yaranarmı?

Almaniyadakı server də işləyir, amma Azərbaycandan qoşulan istifadəçilər üçün gecikmə adətən daha çox olur. Bundan əlavə, yalnız Azərbaycan IP-sindən açılan xidmətlərə çıxış lazımdırsa, Bakı lokasiyasını seçmək lazımdır.

1C, CRM və digər iş proqramlarınız üçün düzgün qurulmuş, ehtiyat nüsxəsi və VPN-i olan VPS ilə başlamaq, sonra yükə görə böyütmək ən az riskli yoldur. Resurs və lokasiya seçimi aydındırsa, VPS paketləri səhifəsində Bakı və ya Almaniya lokasiyalı paketi seçib sifariş verə bilərsiniz.