Fişinq e-poçtları: işçiləri saxta məktublardan necə qorumaq

Fişinq e-poçtu şirkətin ən zəif nöqtəsini, yəni tələsən və ya diqqəti yayınan işçini hədəfləyir. Bir klik parolun, bank məlumatının və ya bütün poçt qutusunun itməsi ilə nəticələnə bilər. Qısa cavab: işçilərə tipik ssenariləri öyrədin, hər hesabda iki faktorlu autentifikasiya açın, domeniniz üçün SPF, DKIM və DMARC qurun və şübhəli məktub üçün sadə "nə etməli" qaydası yazın.

Ən çox rast gəlinən fişinq ssenariləri

Fırıldaqçılar yeni üsul icad etməkdən çox köhnə, işləyən ssenariləri təkrarlayır. Bunları tanıyan işçi hücumların çoxunu özü dayandırır.

Saxta faktura və ödəniş tələbi

"Ödənilməmiş fakturanız var", "əlavədəki hesabı bu gün ödəyin" kimi məktublar. Əlavə adətən arxiv (.zip), makrolu Word və ya Excel faylı, ya da "sənədə baxmaq üçün daxil olun" linki olur. Real təchizatçı bank rekvizitlərini e-poçtla birdən-birə dəyişmir.

"Poçt qutunuz dolub" və ya "parolunuzun vaxtı bitir"

Məktub poçt xidmətinizin dizaynını təqlid edir və "qutunu təsdiqləmək" üçün giriş səhifəsinə aparır. Səhifə real görünür, amma ünvan çubuğundakı domen sizin poçt serveriniz deyil. Daxil edilən parol dərhal oğurlanır.

Saxta bank və ya dövlət qurumu

"Kartınız bloklanıb", "vergi borcunuz var", "bağlamanız saxlanılıb" mövzuları. Banklar kart məlumatını, SMS kodunu və ya CVV-ni e-poçtla istəmir. Belə məktubda linkə yox, bankın rəsmi tətbiqinə və ya qaynar xəttinə müraciət edin.

CEO (rəhbər) fırıldağı

Mühasibə rəhbərin adından məktub gəlir: "Təcili köçürmə lazımdır, iclasdayam, zəng etmə." Ünvan real rəhbərin ünvanına çox oxşayır (bir hərf fərqli) və ya pulsuz poçt xidmətindəndir. Burada link və əlavə olmaya bilər, əsas silah təcili tonla yaradılan psixoloji təzyiqdir.

Fişinq məktubunun əlamətləri

• Təcililik və qorxu: "24 saat ərzində", "əks halda hesab bağlanacaq".
• Göndərən ünvanı: görünən ad düzgündür, amma ünvan başqa domendəndir və ya bir hərfi fərqlidir.
• Fərqli Reply-To: cavab düyməsini basanda məktub başqa ünvana gedir.
• Gözlənilməz əlavə: xüsusən .zip, .html və makrolu sənədlər.
• Ümumi müraciət: "Hörmətli müştəri", adınız yoxdur.
• Qeyri-adi tələb: parol, SMS kodu və ya bank rekvizitlərinin dəyişdirilməsi.

Linki açmadan necə yoxlamaq olar

Kompüterdə siçanı linkin üzərində saxlayın (klikləmədən) və aşağıda görünən real ünvana baxın. Telefonda linkə uzun basın, ünvanın önizləməsi açılacaq. Əsas qayda: domeni sağdan sola oxuyun. mail.sizinsirket.az.giris-yoxla.com ünvanında real domen giris-yoxla.com-dur, sizin şirkət yox.

Şübhə varsa, linkə klikləməyin. Xidmətin saytını brauzerdə özünüz yazın və ya əlfəcindən açın. Ünvan çubuğundakı kilid işarəsi səhifənin etibarlı olduğunu göstərmir, fişinq saytlarının çoxunda da SSL sertifikatı olur.

Texniki yoxlama üçün məktubun başlıqlarına baxın (Gmail-də "Show original", Outlook-da mesaj mənbəyi). Authentication-Results sətrində spf=pass, dkim=pass və dmarc=pass görünməlidir. fail və ya none varsa, ehtiyatlı olun.

Texniki qoruma: 2FA və SPF/DKIM/DMARC

İşçi səhv etsə belə, ikinci qoruma qatı ziyanı azaldır. İki faktorlu autentifikasiya (2FA) oğurlanmış parolu tək başına yararsız edir: fırıldaqçı parolu bilsə də, telefondakı kod olmadan daxil ola bilmir. 2FA-nı ən azı e-poçt, hostinq paneli, domen hesabı və bank kabinetində açın.

SPF, DKIM və DMARC başqalarının sizin domeniniz adından məktub göndərməsini çətinləşdirir. Bu, xüsusən müştərilərinizə və partnyorlarınıza sizin adınızdan gələn saxta fakturaların qarşısını alır. DMARC qeydinə nümunə:

_dmarc.sizinsirket.az.  TXT  "v=DMARC1; p=quarantine; rua=mailto:dmarc@sizinsirket.az"

Əvvəlcə p=none ilə başlayıb hesabatları izləmək, bütün legitim göndərişlər SPF və DKIM yoxlamasından keçəndən sonra quarantine və ya reject səviyyəsinə keçmək daha təhlükəsizdir. Qeydi yoxlamaq üçün:

dig +short TXT _dmarc.sizinsirket.az

Qutunun özünü qorumaq üçün digər addımlar korporativ e-poçt qutusunu hack-dən qorumaq yazısındadır.

İşçi təlimi: qısa, müntəzəm, cəzasız

Bir dəfəlik uzun seminar tez unudulur. Daha yaxşı işləyən yanaşma belədir:

1. Yeni işçiyə ilk gün 10 dəqiqəlik təlimat: yuxarıdakı dörd ssenari və əlamətlər.
2. Ayda bir dəfə qısa xatırlatma: real nümunənin ekran görüntüsü, şübhəli yerləri işarələnmiş.
3. Pul köçürməsi və rekvizit dəyişikliyi üçün qayda: həmişə telefonla, əvvəlcədən məlum nömrədən təsdiq.
4. Səhvən klikləyən işçini cəzalandırmayın. Qorxan işçi hadisəni gizlədir, bu isə ən pis nəticədir.

Parolların komandada necə saxlanması da təlimin bir hissəsi olmalıdır. Bu barədə komandada parol paylaşmaq qaydaları yazısında ətraflı danışmışıq.

Şübhəli məktub gələndə nə etməli

1. Linkə klikləməyin, əlavəni açmayın, cavab yazmayın.
2. Məktubu IT üzrə məsul şəxsə və ya rəhbərə göndərin (ekran görüntüsü də olar).
3. Məktubu "Spam" və ya "Fişinq" kimi işarələyin.
4. Artıq klikləyib parol daxil etmisinizsə, parolu dərhal başqa cihazdan dəyişin, 2FA-nı yoxlayın və aktiv sessiyaları bağlayın.
5. Bank məlumatı daxil edilibsə, dərhal bankın qaynar xəttinə zəng edin.

Hadisədən sonra qutuda gizli yönləndirmə qaydasının yaradılıb-yaradılmadığını yoxlayın. Fırıldaqçılar bəzən daxil olduqdan sonra bütün gələn məktubların surətini özlərinə göndərən filtr qoyurlar.

Tez-tez verilən suallar

Antivirus fişinqdən qoruyurmu?

Qismən. Antivirus zərərli əlavələri tuta bilər, amma real görünən giriş səhifəsində parolunu yazan insanı dayandırmır. Buna görə təlim və 2FA vacibdir.

SPF, DKIM və DMARC bizə gələn fişinqi dayandırırmı?

Onlar əsasən sizin domeninizin saxtalaşdırılmasının qarşısını alır. Başqa domendən gələn fişinqi qəbul edən serverin filtrləri və işçinin diqqəti dayandırır.

Telefonda fişinqi tanımaq niyə çətindir?

Mobil poçt tətbiqləri çox vaxt yalnız göndərənin adını göstərir, ünvanı və linkin real yerini gizlədir. Göndərənin adına toxunub tam ünvanı açın. Korporativ qutunu telefonda düzgün qurmaq üçün iPhone Mail-də korporativ e-poçtu bir toxunuşla qurmaq bələdçisinə baxın.

Poçt xidmətinin dayanması da təhlükəsizlik məsələsidirmi?

Dolayısı ilə bəli. Poçt tez-tez əlçatmaz olanda işçilər yazışmanı şəxsi Gmail və ya WhatsApp hesablarına köçürür və nəzarət itir. Provayderin 99.9% uptime zəmanətinin real mənasını bilmək faydalıdır.

Fişinqə qarşı ən yaxşı qoruma texnika ilə insan diqqətinin birləşməsidir. Hostinq.az-ın korporativ e-poçt xidmətində SPF/DKIM/DMARC qurulumu təklif olunur, şirkətiniz üçün daha dərin audit və monitorinq lazımdırsa, kibertəhlükəsizlik xidmətinə baxın.