Saytını azərbaycanca, rusca və ingiliscə açmaq, yəni çoxdilli sayt qurmaq qərarına gəlmisənsə, təbrik edirik, bazarını genişləndirirsən. Amma ilk addım tərcümə deyil, struktur seçimidir: dil versiyaları eyni domendə qovluq şəklində olsun, ayrı subdomenlərdə, yoxsa tamamilə fərqli domenlərdə? Bu qərarı sonradan dəyişmək asan deyil, ona görə əvvəlcədən düzgün düşünmək vacibdir.

Üç struktur variantı: qovluq, subdomen, ayrı domen

Çoxdilli sayt qurarkən texniki olaraq üç yol var, hər birinin öz üstünlüyü və məhdudiyyəti var.

Alt qovluq (subdirectory)

sayt.az/ru/, sayt.az/en/ formatı. Bütün dillər eyni domen, eyni hosting hesabı və eyni SSL sertifikatı altında işləyir. Domenin əvvəldən qazandığı etibar (əgər sayt köhnədirsə və müəyyən reytinqi varsa) bütün dil versiyalarına ötürülür, çünki texniki olaraq eyni domendirlər. İdarəetmə də sadədir: bir hosting hesabı, bir cPanel, bir backup qrafiki kifayət edir.

Subdomen

ru.sayt.az, en.sayt.az formatı. Axtarış sistemləri bunu bəzən ayrı sayt kimi, bəzən əsas domenin hissəsi kimi qiymətləndirir, bu, digər siqnallardan asılı dəyişir. Texniki üstünlüyü budur: istəsən hər subdomeni fərqli serverə və ya fərqli infrastruktura yönləndirə bilərsən. Məsələn, ingilisdilli versiyanı ayrı CDN arxasında saxlamaq istəyirsənsə, bu format rahatlıq yaradır. Amma hər subdomen üçün ayrıca DNS qeydi (A və ya CNAME) lazımdır.

Ayrı domen

sayt.ru, sayt.com, sayt.de kimi tamamilə fərqli domenlər. Yerli istifadəçi və axtarış sistemləri üçün ən güclü etibar siqnalını verir, çünki .ru domeni Rusiya bazarına, .de domeni Almaniya bazarına aid olduğunu birbaşa göstərir. Amma qiyməti də ən yüksəkdir: hər domen ayrıca qeydiyyat, çox vaxt ayrıca hosting resursu və hər biri üçün sıfırdan SEO işi tələb edir. Yeni domenin axtarış sistemlərində etibar qazanması aylarla vaxt aparır.

Hansı halda hansını seçmək lazımdır

• Kiçik və orta biznes, Azərbaycan bazarında 2-3 dil əlavə etmək istəyirsə: alt qovluq quruluşu ən sadə və ən ucuz yoldur, adi bir hosting paketi bunun üçün tamamilə yetərlidir.
• Böyüyən şirkət, gələcəkdə dil versiyalarını ayrı infrastrukturda saxlamaq ehtimalını açıq saxlamaq istəyirsə: subdomen quruluşu daha çevik seçimdir.
• Fərqli ölkələrdə fiziki ofisi, yerli komandası və hər bazar üçün ayrıca büdcəsi olan şirkət: ayrı ccTLD domenləri ən düzgün yoldur, amma bu, real resurs və uzunmüddətli iş tələb edir.

Əksər Azərbaycan bizneslərinin reallığında alt qovluq quruluşu ən praktiki seçimdir. Sadəcə "beynəlxalq görünək" deyə ayrı domen almaq, real fayda vermədən əlavə xərc və əlavə SEO yükü yaradır.

hreflang nə üçün lazımdır

hreflang, axtarış sistemlərinə "bu səhifənin filan dildə, filan region üçün alternativ versiyası var" deyən texniki işarədir. Məqsədi sadədir: rusdilli istifadəçi axtarış etdikdə ona sayt.az/ru/ versiyasını göstərsin, azərbaycandilli istifadəçiyə isə sayt.az/az/ versiyasını.

Praktiki olaraq bu, hər səhifənin head hissəsinə əlavə olunan sətirlərlə edilir: hər dil versiyası üçün "rel alternate, hreflang" atributu ilə həmin versiyanın ünvanı qeyd olunur, əlavə olaraq "x-default" adlı sətir dil təyin olunmamış istifadəçilər üçün default versiyanı göstərir. Bunu əl ilə yazmaq, ya da istifadə etdiyin CMS-in (WordPress-də WPML, Polylang kimi) əlavəsi ilə avtomatlaşdırmaq mümkündür.

Vacib məqam: hreflang reytinqi birbaşa yüksəltmir. O, sadəcə düzgün auditoriyaya düzgün versiyanı göstərir və axtarış sistemlərinin sənin dil versiyalarını dublikat məzmun kimi qəbul etməsinin qarşısını alır.

Tez-tez edilən səhvlər

• Qarşılıqlı istinad unudulur: əgər az səhifəsi ru səhifəsinə hreflang ilə istinad edirsə, ru səhifəsi də az səhifəsinə geri istinad etməlidir. Təktərəfli işarələmə çox vaxt nəzərə alınmır.
• Səhv dil kodu: "az" ilə "az-AZ" fərqlidir, birincisi bütün azərbaycandilli istifadəçiləri, ikincisi yalnız Azərbaycandakıları hədəfləyir. Kodu real ehtiyaca uyğun seçmək lazımdır.
• x-default unudulur: dil təyin olunmayan istifadəçi hansı versiyaya yönləndiriləcəyi qeyri-müəyyən qalır.
• Canonical ilə ziddiyyət: hər dil versiyasının canonical teqi öz ünvanına işarə etməlidir, əsas dil versiyasına yox. Əks halda digər dil versiyaları görməzdən gəlinə bilər.

Çoxdilli sayt üçün hosting nəyə diqqət etməlidir

Struktur və hreflang qərarları hazır olandan sonra, sıra hosting seçiminə gəlir. Xarici mənbələrdə bu sahə çox vaxt multilingual hosting adlanır, çünki çoxdilli sayt tək dilli saytdan həmişə daha çox resurs istəyir.

• Server resursu: hər dil versiyası əlavə səhifə, əlavə şəkil, çoxdilli CMS əlavəsi olduğu halda isə əlavə verilənlər bazası sorğusu deməkdir. Zəif paket üç-dörd dildə artıq yavaşlamağa başlayır.
• Disk sürəti: NVMe SSD, xüsusilə hər dil versiyasında təkrarlanan media faylı çox olan saytlarda hiss olunan fərq yaradır.
• Keşləmə: LiteSpeed kimi server səviyyəsində keş, hər dil versiyasının ayrı-ayrılıqda sürətli yüklənməsini təmin edir, bu da hər versiyanın öz axtarış nəticələrindəki performansına birbaşa təsir edir.
• SSL: subdomen yolunu seçmisənsə, hər subdomen üçün sertifikat lazım olacaq, bunun pulsuz və avtomatik həll olunduğuna hostinq şirkətindən əmin ol.

Kiçik-orta həcmli çoxdilli sayt üçün sürətli hosting paketləri kifayət qədər güc verir. Trafik böyüdükcə, xüsusilə bir neçə ölkəni ayrı domenlərlə hədəfləyirsənsə və hər biri üçün ayrıca resurs planlaşdırırsansa, VPS/VDS paketləri daha çox nəzarət və sabitlik təmin edir. Ayrı ölkə domeni almaq qərarına gəlmisənsə, əvvəlcə domen yoxla və al bölməsindən uyğun adın boş olub olmadığını yoxlamaq məntiqlidir.

Nəticə

Çoxdilli sayt qurmaq tərcümə işi ilə bitmir, struktur seçimi ilə başlayır. Əksər hallarda alt qovluq quruluşu, düzgün hreflang işarələməsi və güclü hosting kombinasiyası tam kifayət edir. Ayrı domenlərə yalnız real bazar iştirakın, yerli komandan və hər ölkə üçün ayrıca büdcən olduqda keç.

Hansı struktur sənə uyğun olduğunu birlikdə müəyyənləşdirmək, ya da hosting və domen seçimində kömək istəyirsənsə, WhatsApp wa.me/994777112244 nömrəsinə yaz, sualını cavablandıraq.