Başqasının domenini necə almaq olar: danışıq, vasitəçi və təhlükəsiz ödəniş

İstədiyiniz domen artıq qeydiyyatdadırsa, bu, onun əlçatmaz olduğu demək deyil: bir çox domen sahibi uyğun təklifə satmağa hazırdır. Başqasının domenini almaq üçün sahibi tapmaq, düzgün qiymət danışmaq, ödənişi vasitəçi ilə etmək və domeni öz adınıza keçirmək lazımdır. Bu yazıda hər addımı və fırıldaqçılıqdan qorunma yollarını izah edirik.

Əvvəlcə yoxlayın: domen istifadə olunurmu

Domeni brauzerdə açın. Üç mənzərədən biri görünəcək:

• İşləyən sayt: sahib domeni aktiv istifadə edir, satış ehtimalı aşağıdır və qiymət yüksək olacaq.
• "Satılır" səhifəsi: sahib satışa açıqdır, səhifədə adətən əlaqə forması və ya qiymət olur.
• Boş və ya parking səhifəsi: domen alınıb, amma istifadə olunmur. Danışıq üçün ən əlverişli vəziyyət budur.

Domenin bitmə tarixinə də baxın. Bəzən sahib domeni yeniləmir və o, müəyyən müddətdən sonra yenidən qeydiyyata açılır. Amma buna arxalanmaq risklidir: dəyərli adları başqaları da izləyir.

Sahibi necə tapmaq olar

İlk alət whois sorğusudur. Ubuntu 24.04-də onu terminaldan işlədə bilərsiniz:

sudo apt install whois
whois numune.com

Nəticədə qeydiyyatçı, qeydiyyat və bitmə tarixi, status görünür. Sahibin adı və e-poçtu isə çox vaxt gizlədilir: məxfilik qaydalarına görə bir çox qeydiyyatçı şəxsi məlumatı göstərmir, əvəzinə vasitəçi e-poçt ünvanı və ya əlaqə forması verir. Qeydiyyat məlumatlarını brauzerdən də ICANN-ın rəsmi lookup xidmətində yoxlamaq olar.

Whois heç nə vermirsə, bu yollar qalır:

1. qeydiyyatçının whois-də göstərilən əlaqə forması və ya proxy e-poçtu;
2. domendə köhnə sayt varsa, oradakı əlaqə məlumatları;
3. eyni adlı şirkət və ya sosial şəbəkə hesabı;
4. domen alqı-satqısında vasitəçilik edən xidmət.

Danışıq: qiyməti nə müəyyən edir

Domen almaq və satmaq prosesində ən çox vaxtı danışıq aparır. Domenin "düzgün" qiyməti yoxdur, qiymət alıcı ilə satıcının razılaşdığı məbləğdir. Amma dəyəri təxmin etmək üçün bu amillərə baxın:

• adın qısalığı və yadda qalması;
• uzantı (.az, .com və s.);
• adda kommersiya dəyəri olan söz, məsələn sahə adı;
• domenin yaşı və trafiki;
• eyni adın digər uzantılarda kimdə olduğu.

Satıcı tərəfdən baxışı domen satmaq və bazar qiyməti yazısında izah etmişik, o yazı nə gözləməli olduğunuzu anlamağa kömək edir.

Danışıqda bir neçə praktik qayda işləyir:

• ilk mesajda adın sizə çox lazım olduğunu vurğulamayın, qiymət dərhal qalxır;
• yuxarı həddinizi əvvəlcədən müəyyən edin və onu aşmayın;
• alternativ adlar siyahısı saxlayın: bəzən başqa uzantı və ya kiçik variant daha sərfəli olur.

Domenin tarixçəsini yoxlayın

Ödənişdən əvvəl domenin keçmişini araşdırın. Web Archive kimi arxiv xidmətlərində domendə əvvəllər nə olduğuna baxın: spam, qumar və ya şübhəli məzmun olubsa, bu, axtarış sistemlərində və e-poçt reputasiyasında problem yarada bilər. Ad tanınmış brendə bənzəyirsə, ticarət nişanı mübahisəsi riskini də nəzərə alın.

Domen əvvəllər e-poçt üçün istifadə olunubsa, onun spam siyahılarında olub-olmadığını yoxlamaq da faydalıdır. Əks halda yeni ünvandan göndərdiyiniz məktublar ilk vaxtlar spam qovluğuna düşə bilər.

Təhlükəsiz ödəniş: niyə vasitəçi lazımdır

Ən böyük risk budur: siz pulu köçürürsünüz, domen isə sizə verilmir. Və ya əksinə, satıcı domeni ötürür, pul gəlmir. Vasitəçi (escrow) bu riski aradan qaldırır:

1. alıcı və satıcı qiymətdə və şərtlərdə razılaşır;
2. alıcı məbləği vasitəçiyə ödəyir;
3. satıcı domeni alıcının adına keçirir;
4. alıcı domenin öz hesabında olduğunu təsdiqləyir;
5. vasitəçi pulu satıcıya ötürür.

Hostinq.az-ın Satışda olan domenlər bölməsində hazır adlar təklif olunur və alqı-satqını Hostinq.az vasitəçi kimi aparır. Böyük məbləğli sövdələşmədə şərtləri yazılı razılaşma ilə rəsmiləşdirin: bu yazı hüquqi məsləhət deyil.

Domeni öz adınıza keçirmək

Ödənişdən sonra domen iki yolla sizə keçir. Birincisi, eyni qeydiyyatçı daxilində domenin hesabdan hesaba ötürülməsi və ya sahib məlumatlarının dəyişdirilməsidir. İkincisi, domenin başqa qeydiyyatçıya transferidir: .com, .net, .org kimi uzantılarda bunun üçün satıcı domenin kilidini açır və sizə transfer kodu (EPP və ya Auth code) verir. Bu kodun nə olduğunu və necə istifadə edildiyini EPP kodu (Auth code) nədir yazısında izah etmişik.

Nəzərə alın ki, .com kimi qlobal uzantılarda qeydiyyatdan və ya son transferdən sonra 60 gün ərzində domeni başqa qeydiyyatçıya transfer etmək adətən mümkün olmur. .az domenlərində proses fərqli ola bilər, ona görə əvvəlcədən qeydiyyatçıdan soruşun.

Domen sizə keçən kimi: whois-də və panelinizdə sahib məlumatlarının sizinkini göstərdiyini yoxlayın, hesab parolunu dəyişin, bitmə tarixini təqvimə yazın və köhnə DNS qeydlərini təmizləyin.

Aldıqdan sonra: domeni sayta bağlamaq

Yeni domen çox vaxt mövcud saytın yanına əlavə olunur: məsələn, .az domeniniz var, .com variantını da aldınız. Bu halda hər iki ünvanın bir sayta düzgün yönləndirilməsi vacibdir, yoxsa axtarış sistemləri dublikat məzmun görə bilər. Bunu bir sayta bir neçə domeni birləşdirmək yazısında addım-addım göstərmişik. Domen xərcini saytın ümumi büdcəsi ilə birlikdə planlamaq üçün 2026 sayt xərci cədvəlinə baxın.

Tez-tez verilən suallar

Whois-də sahibin məlumatı gizlidirsə, onunla necə əlaqə saxlamaq olar?

Whois-də göstərilən proxy e-poçtundan və ya qeydiyyatçının əlaqə formasından istifadə edin. Cavab gəlmirsə, domen alqı-satqısında vasitəçilik edən xidmətə müraciət edin.

Vasitəçisiz birbaşa köçürmə etmək olarmı?

Texniki cəhətdən olar, amma tanımadığınız şəxslə bu, pulu itirmək riski deməkdir. Vasitəçi pulu yalnız domen sizin hesabınıza keçdikdən sonra satıcıya ötürür.

Domen transferi nə qədər çəkir?

Qeydiyyatçılar arası transfer uzantıdan və tərəflərin cavab sürətindən asılı olaraq bir neçə gün çəkə bilər. Eyni qeydiyyatçı daxilində hesab dəyişikliyi adətən daha tez olur.

Satılan domeni haradan tapa bilərəm?

Hazır adlar üçün Satışda olan domenlər bölməsinə baxın. Boş adları isə domen axtarışında dərhal yoxlamaq olar.

Əvvəlcə adın boş olub-olmadığını domen axtarışında yoxlayın; qeydiyyatdadırsa, satışda olan domenlər arasında alternativ ad axtarın.