Bu, texniki deyil, hüquqi məsələdir, amma nəticəsi tamamilə texniki olur: bir gün sayta və e-poçta girişi itirirsiniz. Azərbaycanda ən çox rast gəlinən hallardan biri budur, çünki domen adətən sayt hazırlayan tərəf tərəfindən alınır və heç kim bunun kimin adına qeyd olunduğunu soruşmur.
Domen kimin adına qeyd olunubsa, onundur
Bu, sadə və acı həqiqətdir. Ödənişi siz etmisinizsə də, qeydiyyatda başqa şəxsin adı varsa, hüquqi olaraq domen onundur. Provayder üçün domenin sahibi qeydiyyatda göstərilən şəxsdir.
Praktikada bu, aşağıdakı hallarda problemə çevrilir:
- Sayt hazırlayan şirkətlə əlaqə kəsilir və domen onların hesabında qalır
- Domeni alan işçi işdən çıxır və giriş məlumatını vermir
- Domen müddəti bitir, amma yeniləmə bildirişi sizin deyil, onun ünvanına gedir
- Əməkdaşlıq mübahisə ilə bitir və domen girov kimi istifadə olunur
Necə yoxlamaq olar
Whois sorğusu ilə. Domenin ünvanını whois yoxlama xidmətlərindən birinə yazın və qeydiyyat məlumatlarına baxın. Orada qeydiyyatçının adı, təşkilat, e-poçt və qeydiyyat tarixi görünür.
Bəzi domenlərdə gizlilik xidməti aktivdirsə, real ad görünmür. Bu halda provayderin panelindən yoxlamaq lazımdır. Panelə girişiniz yoxdursa, bu, artıq özü cavabdır.
.az domenləri üçün qeydiyyat qaydaları fərqlidir və sənəd tələb olunur, ona görə orada sahiblik nisbətən aydın olur. Beynəlxalq zonalarda isə vəziyyət daha sərbəstdir və problem daha çox yaranır.
Düzgün quruluş necə olmalıdır
Qayda sadədir: domen şirkətin adına, şirkətin rəsmi e-poçtuna qeyd olunmalıdır. Sayt hazırlayan tərəfə isə texniki giriş verilməlidir, sahiblik yox.
Praktik ardıcıllıq belədir. Domeni özünüz alın, öz hesabınızdan. Sonra sayt hazırlayana lazım olan girişi verin: DNS qeydlərini dəyişmək üçün icazə və ya hostinq paneli girişi. İş bitəndən sonra girişi geri alın.
Qeydiyyat e-poçtu şəxsi deyil, şirkət ünvanı olmalıdır və bu ünvana bir neçə nəfərin çıxışı olsun. Bir nəfərin şəxsi poçtuna bağlı domen o nəfər gedəndə problemə çevrilir.
Artıq başqasının adınadırsa
Panika etməyin, əksər hallarda bu, sadəcə söhbətlə həll olunur. Sayt hazırlayan tərəflə əlaqə saxlayın və domenin sizin hesabınıza köçürülməsini xahiş edin. Əməkdaşlıq normal davam edirsə, bu, adətən problem olmur.
Köçürmə prosesi belədir: mövcud sahib domeni köçürməyə icazə verir və köçürmə kodunu təqdim edir. Siz həmin kodu öz provayderinizə verirsiniz və domen sizin hesabınıza keçir. Proses adətən bir neçə gün çəkir.
Diqqət: köçürmə zamanı domen bir il uzadılır və bunun ödənişi olur. Həmçinin son qeydiyyatdan və ya köçürmədən sonra müəyyən müddət keçməlidir.
Əməkdaşlıq pisdirsə
Qarşı tərəf domeni verməkdən imtina edirsə, vəziyyət çətinləşir. Bir neçə variant var.
Domen sizin qeydə alınmış ticarət markanızdırsa, mübahisə həlli proseduru mövcuddur, amma bu, vaxt və vəsait tələb edir.
Ödəniş sənədləriniz varsa və domenin sizin üçün alındığı sübut oluna bilirsə, hüquqi yol açıqdır.
Praktikada isə çox vaxt ən sürətli həll yeni domenə keçmək olur, xüsusən domen unikal brend adı deyilsə. Bu, ağrılıdır çünki axtarış mövqeyi itir, amma bəzən aylarla mübahisədən ucuz başa gəlir.
Yekun
Bu problemi sonradan həll etmək əvəzinə əvvəldən qarşısını almaq qat-qat asandır. Domeni şirkət adına, şirkət e-poçtuna qeyd edin, girişi parol menecerində saxlayın və bitmə tarixini təqvimə yazın. Domenin sahibliyini indi yoxlamaq beş dəqiqə çəkir və gələcəkdə çox şey qurtara bilər.