DNS propaqanda — yaygın mit

"DNS dəyişdim, niyə işləmir?" — qarşılaşılan ən tez-tez sual. Cavab: DNS dəyişiklikləri ani deyil, dünya üzrə yayılması vaxt aparır.

Niyə yaymamır ani?

DNS sistemi qatlı kasinq (cache) üzərində qurulub. Qeydlər müxtəlif yerlərdə saxlanır:

• Sənin brauzerinin DNS cache
• Əməliyyat sisteminin cache
• Routerin cache
• İSP-nin DNS cache
• Public resolverlər (Google 8.8.8.8, Cloudflare 1.1.1.1)
• Authoritative server

Hər biri öz TTL (Time To Live) üzrə cache-i tutur. Yenilənmə zəncirvari yayılır.

Tipik vaxtlar

1. A/AAAA qeyd dəyişəndə

• TTL 300 (5 dəq) → orta 5-10 dəqiqə
• TTL 3600 (1 saat) → orta 1-2 saat
• TTL 86400 (1 gün) → orta 12-24 saat

2. Nameserver dəyişəndə

Bu ən böyük dəyişiklikdir. Registry səviyyəsində propaqanda lazımdır. Tipik 4-48 saat. Bəzi hallarda 72 saat.

3. Yeni domen qeydiyyatı

0 dəqiqədən 24 saata qədər. ANTRA-da .az tipik 30 dəqiqə-2 saat.

Tələsdirmək olar?

1. Əvvəlcədən TTL azalt

Köç planlaşdırırsansa 24 saat öncədən TTL-i 300-ə endir. Köçdən sonra geri 3600 et.

2. DNS cache təmizlə (lokal)

# Mac
sudo dscacheutil -flushcache
sudo killall -HUP mDNSResponder

# Windows
ipconfig /flushdns

# Linux (systemd)
sudo systemd-resolve --flush-caches

3. Brauzer cache-i təmizlə

Chrome: chrome://net-internals/#dns → Clear host cache.

4. Public DNS-ə keç

Cloudflare 1.1.1.1 və ya Google 8.8.8.8 — daha sürətli yenilənir.

Yoxlama alətləri

• dig mysite.az — Linux/Mac terminal
• nslookup mysite.az — bütün OS
• whatsmydns.net — dünya üzrə fərqli serverlərdən eyni anda yoxla
• dnschecker.org — alternativ

Səhv anlayış

"DNS propaqanda" əslində səhv termindir — dəyişikliklər propaqanda olmur, sadəcə cache-lər müddəti bitdikcə yenilənir. Ona görə əvvəlcədən TTL azaltma tək metoddur.