Downtime - saytın əlçatmaz olduğu vaxt. Hər dəqiqə pul itkisidir - WooCommerce mağaza üçün 10 dəqiqə downtime = yüzlərlə manat itki. Düzgün strategiya ilə downtime sıfıra yaxın çatdırıla bilər.
Uptime və SLA
9-larla ölçü
- 99% (two nines): aylıq 7 saat 18 dəqiqə downtime
- 99.9% (three nines): aylıq 43 dəqiqə
- 99.99% (four nines): aylıq 4 dəqiqə
- 99.999% (five nines): aylıq 26 saniyə
Hostinq.az SLA
99.9% uptime garantisi - aylıq maksimum 43 dəqiqə.
Downtime səbəbləri
1. Hardware failure
Server disk, RAM, motherboard pozulur. Hosting cluster-də backup server avtomatik dəyişir.
2. Network issues
İSP problem, BGP routing pozuluşu. Multi-homed serverler daha çox müqavimət göstərir.
3. DDoS hücumu
Saatlarla davam edə bilər. Cloudflare WAF qoruyur.
4. Software bug
WordPress, plagin, custom kod - infinite loop, memory leak, DB lock.
5. Plagin update
"White screen of death" - sayt tamamilə qırılır. Backup-dan restore.
6. DB corruption
MySQL crash, file system pozulması. Repair və ya restore.
7. Sertifikat expire
SSL sertifikat vaxtı keçəndə sayt "Not Secure" və brauzer açmır.
8. DNS dəyişdirmək
Yanlış DNS dəyişikliyi - sayt 24-48 saat işləməyə bilər.
9. Disk dolması
Log faylları, backup yer dolduranda yeni yazma alınmır - sayt çökür.
10. Resource limit
CPU/RAM limit aşılır - hosting suspended.
Downtime monitoring
UptimeRobot
Pulsuz - hər 5 dəqiqədə HTTP check. Downtime olarsa email/SMS.
Pingdom
$10/ay - hər 1 dəqiqədə. Daha sürətli notification.
StatusCake
Pulsuz versiya geniş - HTTP, ping, SSL, DNS yoxlamalar.
Status page
Statuspage.io
Public status page - müştərilər real-time görür. "Sayt çalışmır?" suallarını azaldır.
High Availability (HA)
Load balancer + 2 server
Eyni vaxtda 2 server. Biri çökərsə digəri trafiki davam edir. Heç downtime yox.
Database replication
Master-slave MySQL - master çökərsə slave master olur.
Plan downtime
Maintenance window
Az trafikli vaxtda (gecə 3-4) plan edin. Maintenance plagini ilə "Tezliklə qayıdacağıq" göstərin.
503 Service Unavailable
Status code 503 + Retry-After header - Google indexing-ə zərər vermir.
Downtime maliyyə təsiri
Hesablamaq
- Aylıq gəlir / 30 / 24 = saatlıq gəlir
- x downtime saatları = düşməyən gəlir
- + brand reputation itkisi
Disaster Recovery (DR)
RTO və RPO
- RTO: Recovery Time Objective - nə qədər vaxtda bərpa
- RPO: Recovery Point Objective - data itkisi nə qədər
DR strategiyaları
- Cold standby - yeni server lazım olanda quraşdırılır
- Warm standby - hazır server, lakin trafik almır
- Hot standby - eyni anda hər iki server trafik alır
Backup + restore
Fast restore
JetBackup ilə tam sayt 10 dəqiqədə restore. RTO 30 dəqiqədir.
Failure modes
Cascading failure
DB serveri çökür → cache miss → bütün istəklər DB-yə gedir → DB daha çox çökür. Sistemi əvvəlcədən test etmək lazımdır.
Chaos engineering
Netflix Chaos Monkey
Production-da random server-ləri söndürür - sistemin failure-ları idarə edə bilməsi yoxlanılır.
Post-mortem analysis
Hər downtime-dan sonra
- Nə baş verdi?
- Nə vaxt başladı/bitdi?
- Müştəri necə təsirləndi?
- Niyə baş verdi?
- Necə qarşısı alına bilərdi?
- Action items nələrdir?
Hostinq.az 99.9% SLA
Hardware redundancy
Hot-swap RAID, redundant PSU, məcburi network adapter.
24/7 monitoring
Texniki komanda durmadan monitor edir - problem dərhal həll olunur.
Hostinq.az hosting - 99.9% uptime garantisi.