CDN (Content Delivery Network) - saytın statik fayllarını dünya üzərində serverlərə yayıb istifadəçiyə ən yaxın serverdən təqdim edən sistemdir. Sayt sürəti dramatik artır.
CDN olmadan necə işləyir?
Bakıdakı server. Tokio-dan ziyarətçi gəlir - hər fayl 250ms məsafə qət edir. 50 fayl = 12 saniyə yalnız network gecikmə.
CDN ilə necə işləyir?
Statik fayllar (CSS, JS, şəkil) Cloudflare-in Tokio serverində də saxlanır. Ziyarətçi həmin serverdən 20ms-də fayl alır.
CDN nəyi cache edir?
Statik fayllar
- Şəkillər (jpg, png, webp)
- CSS faylları
- JavaScript
- Font-lar
- Video (m4v, mp4)
- PDF və digər sənədlər
Dinamik məzmun
Default cache olunmur - hər ziyarətçiyə fərqli content. Lakin Cloudflare APO ilə HTML də cache olunur.
CDN faydaları
1. Sürət
Coğrafi yaxınlıq - 200-500ms qənaət. Mobil cihazlarda kritikdir.
2. Bandwidth qənaət
Server bandwidth-i 50-80% azalır - statik fayllar CDN-dən gedir.
3. DDoS qoruması
CDN-in saysız serveri var - DDoS hücumu absorb olunur.
4. SEO
Google sürətli saytları yüksək sıralayır - SEO 10-20% artır.
5. Uptime
Server çökəndə CDN cached məzmunu hələ də göstərə bilər.
CDN provider-ləri
Cloudflare
320+ şəhər, pulsuz plan. Ən geniş yayılmış.
BunnyCDN
$1/ay başlanğıc. Daha sadə UI.
Amazon CloudFront
AWS-də. Enterprise, pay-per-use.
Akamai
Ən köhnə CDN. Enterprise, çox bahalı.
KeyCDN
Avropa-yönümlü. Pay-as-you-go.
CDN cache TTL strategiyası
- Şəkillər: 1 il
- CSS/JS: 1 il (versioned URL ilə)
- HTML: 5 dəqiqə - 1 saat
- API cavabları: cache olunmur
Cache invalidation
Purge nə vaxt lazımdır?
Şəkil dəyişəndə, yeni post yarananda, sayt redaktə olunanda.
Cloudflare-də
Caching → "Purge Everything" və ya custom URL-lər.
WordPress-də CDN qurulması
Cloudflare plagini
Plagini quraşdırın - post yenilənəndə avtomatik purge.
LSCache plagini
Cloudflare ilə inteqrasiya - sinxron purge.
CDN qiymət
Cloudflare Free
Pulsuz - sonsuz domen, basic features.
BunnyCDN
$0.01/GB - 100 GB = $1/ay.
AWS CloudFront
$0.085/GB - 100 GB = $8.5/ay.
CDN olmadan da sürətli sayt mümkündür?
Yerli auditoriya üçün - bəli. Bakıdakı sayt Bakı serverdə - 50ms cavab vaxtı. Lakin beynəlxalq trafikdə CDN mütləqdir.
Çoxlu CDN istifadə
Multi-CDN strategy
Cloudflare + BunnyCDN - biri çökəndə digəri işləyir. Enterprise saytlar üçün.
Hostinq.az + CDN
Hostinq.az + Cloudflare birgə işləyir. Pulsuz tarifdə bütün xüsusiyyətlər.
Hostinq.az hosting + Cloudflare CDN = qlobal sürət.